Nói tới kiến trúc thành phố Buôn Ma Thuột, người ta nghĩ ngay tới ngôi nhà dài của người Êđê phiên bạn dạng xứ cùng ko gian xanh được tôn tạo, giữ giàng từ những buôn làng văn hóa truyền thống ra tới phố thị sầm uất và văn minh ngày này. Hai hình hình ảnh đặc trưng và bảo hộ đấy cũng là "tiếng nói" kiến trúc làm chủ của thành phố miền núi này.

Khả năng gợi mở

Đặc trưng kiến trúc của ngôi nhà dài Êđê cho tới nay là yếu tố nhận diện tiêu biểu về lịch sử hào hùng, văn hóa truyền thống và nhân văn của thành phố Buôn Ma Thuột. Nó sẽ được tìm, phần đôngh điệu để design nên logo của tỉnh Đắk Lắk hiện tại. Từ nếp nhà dài Êđê lúcến người ta gợi nhớ về tổ ấm dạng sắc của một vùng đất và loài người trên cao nguyên trù phú này. Đặc trưng tiêu biểu đó, từ trước tới nay luôn luôn được giới kiến trúc knhị thác, phần đôngh điệu và tạo ra thêm; trở thành vốn văn hóa truyền thống, lịch sử hào hùng mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống nhưng mà văn minh, hội nhập nhưng mà vẫn giữ được tổ ấm dạng sắc cho thành phố.

Bảo tàng Đắk Lắk - công trình kiến trúc mang phong phần đôngh tân tiến kết thích hợp với văn hóa truyền thống của thiết bịng bào phần đông dân tộc Tây Nguyên. Hình ảnh: Hữu Hùng

Một số công trình được xây dựng theo ý tưởng phát minh trên, phcửa quan kể tới là Biệt điện Bảo Đại, Tòa Giám mục Buôn Mê Thuột, Bảo tàng Đắk Lắk và nhiều cơ quan, văn phòng khác trên địa bàn. Vốn kiến trúc được lđó cảm hứng từ ngôi nhà dài Êđê là mua lựa quí hợp và đúng đắn để Buôn Ma Thuột xây đắp nên người nhà dạng sắc tiên tiến nhất lạ, quái gở của tôi trong khối hệ thống thị trấn tiến bộ Việt Nam. Theo người thiết kế (KTS) Diêu Quang Hùng, Ủy viên Ban Chấp hành Chi hội Kiến trúc Đắk Lắk, với vị trí là thị trấn trung tâm vùng Tây Nguyên, Buôn Ma Thuột sẽ sở hữu bước cải nhữngh và phát triển rất nhanh hao hao trong thời kì tới, trong đó sở hữu kiến trúc thị trấn. Hiện tại, cấu trúc hòa lẫn giữa gần như khu phố new, những công trình công cùng với nhiều buôn làng trong tâm địa thành phố đang tạo ra dáng dấp rất riêng và nhiều chủng loại ở thị trấn cao nguyên này. Trong số đó mô típ kiến trúc nhà dài Êđê hiện lên khá bao trùm (thể hiện rõ trong mỗi ngôi nhà phố, vi la tiến bộ) là 1 trong điều đặc trưng rực rỡ, gây tuyệt vời cho mọi người và cho ngẫu nhiên ai lúc sắp tới.        

Giới KTS cho rằng, về chủ trương tìm kiến trúc nhà dài Êđê như một trọng tâm cho việc xây dựng chúng ta dạng sắc kiến trúc Buôn Ma Thuột là trọn vẹn mến hợp, với ý nghĩa và tài năng gợi mở cao trong nhận thức, thẩm định giá trị thẩm mỹ và làm đẹp của cư dân ở thành phố này. Tuy nhiên, cũng cần nhớ rằng văn hóa truyền thống kiến trúc được hình thành trước hết là để phục vụ yêu cầu sử dụng của quả đât, lúc yêu cầu sử dụng tthường xuyên đổi thì kiến trúc cũng tthường xuyên đổi theo. Vì vậy, TS.KTS Lê Tkhô giòn hao Sơn (giảng viên Trường Đại học Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh) cảnh báo: Kiến trúc nhà dài thực ra là thành phầm của đời sống và văn minh nông nghiệp, vậy nên cần phcửa quan tinh xảo lúc duy trì tính nguyên mẫu của nó vào lối sống new trong thành phố tiến bộ. Việc áp đặt kiến trúc nhà dài lên kiến trúc tiến bộ, cao tầng bằng bê tông cốt thép để gây dựng hình hình họa/hình tượng lịch sử dân tộc, văn hóa truyền thống cho thành phố Buôn Ma Thuột sẽ gây ko ko nhiều bất cập về công suất  sử dụng, gây trở ngại cho gicửa quan pháp nghệ thuật, ko nhiều hiệu suất cao kinh tế tài chính và dễ sa vào “chủ nghĩa phương thức”. Kiến trúc thời nay phcửa quan phản ánh được ý thức của thời đại sản sinh ra nó, những yếu tố kiến trúc và nghệ thuật văn hóa truyền thống ở đây nên được kế thừa, duy trì với một "hàm lượng" nhất định, ở những phạm vi và quy mô mến hợp. Không thể sử dụng nhầm quy mô, liều lượng của kiến trúc văn hóa truyền thống nói chung, kiến trúc nhà dài Êđê nói riêng nhằm mục đích tránh sự gượng gập ép, phản cảm.

Biệt điện Bảo Đại - công trình được design mang dáng dấp những mái nhà dài văn hóa truyền thống của người Êđê. Hình ảnh: Hữu Hùng
 

 

Để kiến trúc nhà dài Êđê với tài năng tượng trưng, gợi nhớ về người nhà dạng sắc, yếu tố ko thể trộn lẫn của Buôn Ma Thuột với ngẫu nhiên địa phương nào trên toàn nước thì công việc bảo tồn “quỹ” di sản kiến trúc thành phố hiện với (liên quan tới văn hóa truyền thống nhà dài) cần được xúc tiến tiến hành. Để làm được điều này, cần phcửa quan hình thành một tư duy vận hành new cho quy trình cấp phép và vận hành quy trình xây dựng. Ngoài ra, cần knhị thác hiệu suất cao yếu tố về địa hình, cây cối, mặt nước, sông suối… sẽ là thế mạnh nhưng mà tự nhiên đang tặng thưởng cho Buôn Ma Thuột để tạo thành người nhà dạng sắc cho thành phố này.     

Quy hoạch thành phố là cả một quy trình

Theo KTS Diêu Quang Hùng, để Buôn Ma Thuột cải nhữngh và phát triển đúng hướng nên tiến hành đồ vậtng bộ ba nội dung: cơ chế chính sách, vận hành cải nhữngh và phát triển và huy động sự tham gia của bè phái. Về cơ chế chính sách, cần mang những chính sách rõ ràng, đặc thù, quí tương thích với điều kiện của địa phương. Đặc biệt, chính quyền sở tại phcửa ải nhập vai trò là người điều phối, khuyến khích và mang chính sách cứu giúp cho thành phần tư nhân tham gia quy hoạch, cải nhữngh và phát triển thành phố.

 Vấn đề trọng yếu hơn, cần xác định công việc quy hoạch thị trấn là 1 trong những mỗi quy trình, được triển knhì liên tục và thường xuyên tthường vì tư duy đó là 1 trong những mỗi thành phầm như lúc trước đây (!) Về quản trị và vận hành cải tiến và phát triển, quy hoạch thị trấn cần được thí điểm khía cạnh, thiết lập nkhô giòn hao chóng và tuyệt vời, dứt điểm từng dự án, ko dàn trquan ải. Với yêu cầu thành phố mang nét đặc trưng riêng, mang đậm phiên phiên bản sắc địa phương thì trước tiên phquan ải hạn chế tỷ trọng và chiều cao xây dựng, công trình cao tầng chỉ nên tập trung ở một vài điểm nhất định, ko dàn trquan ải để tạo điểm vượt trội. Các buôn làng trong tâm thành phố cần được bảo tồn, tôn tạo, hạn chế pha tạp, ko nhiều nhất là trên mặt phố. Có thể vận dụng nguyên tắc xây dựng new theo phương thức cũ và bổ sung update phần đông tính năng new theo hướng tân tiến và văn minh hơn. Riêng phần đông hồ nước và dòng suối như Ea Tam, Ea Nao, Ea Nuôl cần được bảo hộ nghiêm nhặt, tránh xâm lấn san lấp. Khi xây dựng công trình ở phần đông khu vực này nên xây thấp dần về phía bờ hồ, suối để đảm bảo tầm nhìn, mỹ quan thị trấn.

Du quan khách mày mò nét hàng độc của buôn trong phố - buôn Akô Dhông (TP. Buôn Ma Thuột). Hình ảnh: Hữu Hùng

Từ quy hoạch, triết lý cải tiến và phát triển tới nghệ thuật kiến trúc cho toàn bộ rất nhiều công trình xây dựng ở thành phố này, chính quyền địa phương phcửa quan mặc định rằng, yếu tố hòa hợp trong sự phối hợp giữa cũ và new, giữa văn hóa truyền thống và văn minh là yêu cầu “số một”, ko thể bỏ qua trong ngẫu nhiên điều kiện và hoàn chình ảnh nào. Vì thế, cần phcửa quan mang một trình diễn riêng về tình trạng rất nhiều buôn làng hiện hữu, trong đó phcửa quan phân loại và khuyến cáo được rất nhiều buôn làng, rất nhiều công trình công cùng và nhà ở để bảo tồn cùng với việc ccửa quan tạo upgrade kết cấu hạ tầng cũng như cải tiến và phát triển, hoàn thiện rất nhiều công trình kiến trúc trên địa bàn thành phố. Đặc biệt, việc tổ chức ko gian cho những khu thành phố new cần xem việc tồn tại của rất nhiều buôn làng ở đó trong cơ cấu thành phố nói chung là yếu tố rất quan trọng, đảm bảo sự gắn kết vật dụngng bộ trong việc không ngừng mở rộng ko gian - từ buôn làng ra tới phố xá sầm uất và văn minh. Chính sự kết nối hòa hợp đó, cùng với những khoảng ko gian xanh (là buôn làng văn hóa truyền thống, mặt hồ, sông suối) này sẽ tạo thành khuôn mặt dễ thương, thân thiện cho kiến trúc thành phố Buôn Ma Thuột.